غلامحسين رضانژاد
11
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى
فرشتگان ديده نميشد . در چنين حالتي من در زير عرش الرّحمان راست برپاى ايستاده بودم ؛ ودر همين موقع نوري سبزرنگ از آسمان ميتافت ، ودر حالىكه نيمى از تفسير عرفانى سورهء حمد در پاكتى ودر دست من ونيم ديگر آن از پاكت بيرون بود ، ندايى بسيار بلند از حضرت حقتعالى برخاست واز كلّ مخلوقات پرسيد : « آيا كسى تاكنون بهتر از ايشان - اشاره به اين بنده - سورهء حمد را تفسير كرده است ؟ » در اينحال چون هيچ پاسخى از ممكنات بگوش نرسيد ، دوباره حضرت حقتعالى بندايى بسيار بلند پرسيد : « آيا كسى تاكنون ، بهتر از ايشان ، سورهء حمد را تفسير كرده است ؟ » وباز هم از هيچ موجودى ، پاسخى شنيده نشد . در اين هنگام با توجّه بدينكه سورهء حمد در پاكت مزبور در دست من بود ، از خواب بيدار شدم ، وخود بتعبير اين رؤياي صالحه پرداختم ؛ بدين صورت چون نيمى از تفسير سورهء حمد در پاكت ونيم ديگرش بيرون از پاكت بود ، آن نيمهء خارج از پاكت همين تفسير عرفانى بطبع رسيده در كتاب « هداية الأمم » بود ، ونيمهء داخل پاكت ، بتعبير خود اينجانب مباحث نحوى وقرائات مختلفه وجوانب حديثي وقرآني وكلامي وفلسفي - حكمي - وعرفانى آنست كه مورد تحقيق وتحرير واقع نشده بود وبهمين ملاحظه در رؤياي مزبور ، داخل در پاكت قرار داشت . آنگاه بسبب همين رؤيا انگيزهاى براي اتمام مباحث ومطالب گوناگون ونقد وبررسيهاى لازم در تفسير آيات هفتگانهء اين سوره در من پديد آمد وبدون درنگ بتوضيح مشكلات وآوردن جميع نظريّات حكماء ومتكلّمان ومفسّران وعرفاء وعلماء مبادرت كردم وبا شيوهء منتخب خود در هر كلمهء اين سوره بتحقيقى جامع ونگرشى عميق وهمهجانبه دست زده ودوباره از آغاز سورهء حمد تا پايان وَلَا الضَّالِّينَ بتفسيرى دقيق وژرف بينانه همّت گماشتم ، ودر نتيجة كلّ اين تفسير در بيش از هزار صفحه همين است كه اكنون در دسترس پژوهنده وخوانندهء محترم قرار دارد ؛ واگر واقعهء رؤياي صالحهء مزبور نبود ، هرگز در خود انگيزهاى در تكميل تفسير عرفانى مطبوع در كتاب « هداية الأمم » را نداشته واز پيش خود بدينكار بسيار با اهميّت وپرمسئوليّت الهى نمىپرداختم . در خاتمهء اين گفتار بر خود واجب ميدانم كه در باقيماندهء عمر هميشه شاكر وحامد اين موهبت خداوندى بر نفس خود باشم كه بهيچوجه ودر هيچ مرحله وموردى مرا بخود وانگذاشته ودر جميع أحوال ومواقع تحقيق وتحرير ، مرا بخويش رها نكرد ، ولذا با حمد جزيل وشكر جميل خداوند عظيم وجليل ، بدين مبحث پايان ميدهم .